10. YARGI PAKETİ MECLİSE SUNULDU. 10. YARGI PAKETİ 4 4 CEZA İNDİRİMİ ve İNFAZ DÜZENLEMESİ TEKLİFİ NELER İÇERİYOR?
10’uncu Yargı Paketi, Meclis'e Sunuldu
Kamuoyunda “10. Yargı Paketi” olarak bilinen “Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” bugün TBMM’ye sunuldu. AKP Grup Başkanvekili Abdullah Güler tarafından kamuoyuyla paylaşılan ve AKP milletvekillerince TBMM’ye sunulan yargı paketi ile ilgili kanun teklifi 30 maddeden oluşuyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 10. Yargı Paketi teklifi, özellikle ceza infaz sistemine ilişkin önemli değişiklikler içermektedir. Söz konusu teklif, ikinci kez mükerrir sayılan hükümlüler açısından infaz rejiminde anlamlı yumuşamalar getirmekte; denetimli serbestlik uygulamasına yeni sınırlar çizmekte; konutta infaz ile özel infaz usullerini genişletmekte ve çocuk hükümlülere dair infaz rejimini yeniden düzenlemektedir.
I. İkinci Kez Mükerrirlere Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Açık Cezaevi Hakkı Tanınmaktadır
Mevcut mevzuat kapsamında ikinci kez tekerrür hükümlerine tabi olan hükümlüler, koşullu salıverilmeden yararlanamamaktadır. Ancak bu düzenlemeyle, iyi halli olmak şartıyla cezasının 3/4’ünü infaz eden ikinci kez mükerrir hükümlülere de koşullu salıverilme imkanı tanınmaktadır.
Buna paralel olarak, bu hükümlülerin açık ceza infaz kurumuna ayrılması ve denetimli serbestlikten faydalanmalarının da önü açılmaktadır. Bu durum, infaz adaletini güçlendirecek ve cezaevlerinde kalış sürelerinin makul oranlara çekilmesini sağlayacaktır.
II. Denetimli Serbestlik Sistemine Oransal ve Kalıcı Sınır Getirilmektedir
5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 105/A maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, denetimli serbestlik uygulamasında süreye dayalı eşik yerine, oransal bir kriter getirilmektedir. Teklifin yasalaşması hâlinde, suçun işlenme tarihine bağlı olarak (yeni tarihli suçlar için geçerli olmak üzere), hükümlünün koşullu salıverilmeye esas infaz süresinin en az 1/10’unu cezaevinde geçirmesi zorunlu olacaktır.
Örneğin; 1 yıl hapis cezası alan ve koşullu salıverilme süresi 6 ay olan bir hükümlü, 18 günlük infaz süresini cezaevinde tamamlamadan denetimli serbestliğe ayrılamayacaktır. Bu düzenleme ile “cezasızlık” algısının önüne geçilmesi hedeflenmektedir.
III. Özel İnfaz Usullerinin Kapsamı Genişletilmektedir
Geceleyin infaz, hafta sonu infazı ve konutta infaz gibi özel infaz yöntemleri kapsam ve süre bakımından genişletilmektedir: Gece ve Hafta Sonu İnfaz: Kasıtlı suçlar yönünden 3 yıla, taksirli suçlar yönünden ise 5 yıla kadar olan cezaların bu usullerle infazı mümkündür. Konutta İnfaz Süreleri: Kadın, çocuk ve 65 yaş üstü hükümlüler: 3 yıl 70 yaş üstü: 4 yıl 75 yaş üstü: 5 yıl 80 yaş üstü: 6 yıl Yeni doğum yapan kadınlar (doğumdan itibaren 6 ayı geçen ve 18 ayı geçmeyen süre içindekiler): 5 yıl Ağır Hastalık ve Engellilik Hali: Sağlık kurulu raporuyla cezaevinde kalamayacağı sabit olan hükümlüler, cezanın kalan kısmını konutta infaz edebilecektir. Ancak toplam cezası 10 yılı aşan hükümlüler elektronik izleme sistemiyle takip edilecektir. Yükümlülüğe aykırı davranış hâlinde konutta infaz sona erdirilecektir.
Ayrıca, özel infaz usulüyle cezalarını infaz edenlerin denetimli serbestlik tedbirinden faydalanmasına engel teşkil eden hüküm kaldırılmaktadır.
IV. Denetimli Serbestlikte Kısıtlama Getirilen Hükümlüler Belirlenmiştir
Denetimli serbestlikten yararlanırken yükümlülüklerini ihlal edenler ya da bu süre zarfında belirli suçları işleyip hakkında kamu davası açılanlar, özel infaz usullerinden yararlanamayacaktır. Ancak ağır hastalık, engellilik veya doğum gibi istisnai haller bu kısıtlamanın dışında tutulmuştur.
V. Çocuk Hükümlüler ve Tutuklulara Yönelik Yeni Bir İnfaz Sistemi Getirilmektedir
Çocuk hükümlülerin cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak; iyi halli olduklarının tespiti hâlinde çocuk eğitimevlerine sevk edileceklerdir. Kasıtlı suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıla kadar ceza alan çocuklar ise doğrudan eğitimevlerinde cezalarını infaz edebilecektir.
Ayrıca, 15 yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlardan tutuklu bulunan çocuklar da; güvenlik açısından uygun görülmeleri halinde çocuk eğitimevlerine alınabilecek, ancak kaçma, delil karartma, tekrar suç işleme ihtimali bulunan çocuk tutuklular eğitimevine kabul edilmeyecektir.
31 Temmuz Yasası Olarak Bilinen Geçici 10. Madde Hakkında Açıklama
Kamuoyunda uzun süredir beklenen ve 31 Temmuz 2023 tarihinden önceki kesinleşmemiş cezalar için infaz indirimini öngören düzenleme, bu teklif paketinde yer almamaktadır. Bu eksiklik, cezaevlerindeki yoğunluk ve eşitlik ilkesine aykırılıklar bakımından dikkat çekmektedir. Teklifin Meclis görüşmeleri sırasında bu hususta bir ekleme yapılması kuvvetle muhtemel görülmekte ve bu konuda düzenleme yapılması elzemdir.
Yargı Paketi ile infaz hukuku alanında, özellikle mükerrir hükümlüler ve özel infaz yöntemleri bakımından lehe ve insan odaklı bazı değişiklikler öngörülmektedir. Ancak teklifin kapsamı henüz sınırlı olup, başta Geçici 10. Madde olmak üzere geniş çaplı bir infaz reformunun gerekliliği sürmektedir.
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ÖZET
Madde 1.
İcra ve İflas Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişikliklerle, istinaf ve temyiz sınırlarının belirlenmesinde artık karar tarihi değil, davanın açıldığı tarih esas alınacaktır. Bu değişiklikler, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda düzenlenmiştir. Bu sayede vatandaşlar, davanın açıldığı tarihteki hukuki çerçeveye göre haklarını koruyabileceklerdir.
Madde 2.
Noterlik Kanunu’nda yapılan köklü değişikliklerle birlikte disiplin hükümleri yeniden yapılandırılmıştır. Disiplin cezalarının türleri (uyarma, kınama, para cezası, geçici görevden uzaklaştırma, meslekten çıkarma) açıkça tanımlanmış, cezaların verilme koşulları ile zaman aşımı süreleri belirlenmiştir. Bu değişiklikle ölçülülük, hukuki güvence ve belirlilik ilkeleri gözetilmiştir.
Madde 3.
Suça teşebbüs halinde verilecek hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılmaktadır. Kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarının ceza alt sınırları yükseltilmektedir. Tehdit suçu açısından özellikle nitelikli hallerde cezalar ciddi şekilde artırılmıştır. Genel güvenliği kasten tehlikeye sokma, trafik güvenliğini tehlikeye düşürme ve ulaşım araçlarının hareketini engelleme gibi toplumsal barış ve kamu düzenini tehdit eden fiillere yönelik cezalar da ağırlaştırılmaktadır.
Madde 4.
Genel güvenliği tehlikeye sokan suçların toplu yerlerde işlenmesi halinde, bu fiiller artık seri muhakeme usulü kapsamında değerlendirilmeyecektir. Bu değişiklik, özellikle kamu düzenini ilgilendiren suçlara daha ciddi yaptırımlar uygulanmasını sağlamaktadır.
Madde 5.
İnfaz Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle, çocuk hükümlülerin cezalarının infazı çocuk kapalı cezaevlerinde başlayacak, iyi hâl değerlendirmesine göre eğitimevine sevk edileceklerdir. Ayrıca kasıtlı suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl veya daha az ceza alan çocuklar doğrudan eğitimevinde infaz görebilecektir.
Madde 6.
Denetimli serbestlikten yararlanmak isteyen hükümlülerin artık cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin en az 1/10’unu cezaevinde geçirmesi zorunlu hale getirilecektir. Bu süre beş günden az olamayacak. Amaç; kısa süreli cezaların cezaevine hiç uğramadan tamamlanmasının önüne geçmek ve caydırıcılığı artırmaktır.
Madde 7.
İkinci kez mükerrir olan ve daha önce koşullu salıverilmeden faydalanamayan hükümlüler için yeni bir imkân doğmaktadır. Bu kişilerin cezasının dörtte üçünü infaz etmeleri ve iyi hâlli olmaları durumunda koşullu salıverilmeleri mümkün olabilecektir.
Madde 8.
Gece veya hafta sonu infazı kasten işlenen suçlar için 3 yıla, taksirli suçlar için 5 yıla kadar uygulanabilecek. Konutta infaz süreleri, kadın, çocuk, yaşlı ve ağır hasta hükümlüler lehine artırılmıştır. Hasta veya engelli olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen hükümlüler hakkında konutta infaz mümkün olacak. Bu kapsamda denetimli serbestlik yasağı da kaldırılmaktadır.
Madde 9.
5651 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerle, içerik çıkarma kavramı Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeniden tanımlanmıştır. Ayrıca “uyarı yöntemi” daha net hale getirilmiş, erişim engelleme kararlarının verilebilmesi için şartlar belirginleştirilmiştir. Kişilik haklarının ihlali halinde sulh ceza hâkimine başvuru yolu da yeniden düzenlenmiştir.
Madde 10.
Yapılan düzenlemeyle, iş sözleşmesinde hukuk seçimi yapılsa dahi hâkimin sözleşmeyle daha sıkı ilişkili olan hukuku uygulamasına olanak tanınmıştır. Ayrıca çalışılan ülkenin zorunlu uygulama kuralları saklı tutulmuştur. Bu düzenleme, işçilerin korunması ilkesini güçlendirmektedir.